BSKC-109 · December 2024 · हिन्दी

IGNOU BSKC-109 December 2024 Previous Year Question Paper (हिन्दी)

BSKC-109

Structured previous year question paper for BSKC-109, December 2024 session (Hindi medium).

Questions: 7

Verified: 24 Aug 2026

मुद्रित पृष्ठों की संख्या : 5 BSKC-109

सत्रांत परीक्षा

दिसम्बर , 2024

बी.एस.के.सी.-109 : आधुनिक संस्कृत साहित्य

समय : 3 घण्टे अधिकतम अंक : 100

नोट : 6) अन्यधा आवश्यक न होने पर, इस प्रश्नपत्र का

उत्तर सस्कृत या हिन्दी या अग्रेजी किसी एक

भाषा में दीजिए, लेकिन सभी उत्तरों का माध्यम

एक ही होना चाहिए।

(ii) सभी ग्रशनों को उत्तर दीजिए।

Q1.निम्नलिखित पद्यों का अनुवाद कीजिए : 5x2=10

(क) ग्रन्था न यस्यां लिपिपत्ररूपास्ते छात्र विज्ञानमया हि कोषा;। ग्रन्थालयायन्तकि तेन यस्यां स्वयंप्रकाषा विबुधा, न गेहा:॥ मनुष्यताख्या गिरिराजकन्या तपश्चरिष्णु: पुनरुत्प्रयाति। अपर्णतामेह्यकुतोमुखीनां त्वरस्व ताँ प्रीणयितुं शिवस्त्वमू॥

(ख) निपीय तोयं सरसः पुनश्च संस्थापित: स्याद्धि निजाधिकार:। उद्यम्य सत्याग्रह शस्त्रमेतद्‌ विहाय दास्‍्यं नमयेम सर्वान्‌॥ अथवा / 6+ श्रद्धालवो भक्तिपरायणाश्च वयं सवर्णैस्तु निषेधिता: स्म:। पीत्वा जल॑ नामरतां व्रजेम पान॑ विना नैव मृता वयं च॥

Q2.निम्नलिखित पद्यों की व्याख्या कीजिए : 10x2=20

(क) पुत्रीं हिमाद्रिनु सतीमुतेति रेवा नु गंगेति च मेकलाद्रि:। तातस्तदीय: पराम्बिकां तां लक्ष्मीरिति व्याहरति सम धीर:॥ वेदार्थशास्त्रार्थविशुद्धसत्त्वा नित्यं लोकानुजिघृक्षवश्च। भूमीतलस्योद्धरणाय यस्यां महावराहन्त्यपरेडपि सन्तः॥

(ख) सर्वाव्यपत्यानि सुशिक्षितानि भवेयुरेवेत्यवधारणीयम्‌। शिक्षेव चात्मोननति हेतुरस्ति शिक्षां विना ते पशुभि: समाना:॥ वयं निमग्ना चिरदास्यपड्ढे उद्धर्तुममस्मानितरो न शक्त:। अज्ञानभस्मावरणं विधूय स्वत्वानल: प्रज्वलितो विधेय:॥

Q3.सामाजिक चेतना की दृष्टि से 'भीमायनम्‌” महाकाव्य की समीक्षा कीजिए। 10 “शतपर्विका' कथा में अभिव्यक्त पुत्री-शिक्षा के महत्व पर प्रकाश डालिए।

Q4.“ब्रूहि को5स्मिन्‌ युगे कालिदासायते” काव्य की समीक्षा कीजिए॥ 10 Give a review of ब्रूहि को5स्मिन्‌ युगे कालिदासायते'. *धीवरगीति:' काव्य की समीक्षा कीजिए। Give a review ०1 धीवरगीति: |

Q5.आधुनिक संस्कृत नाटक के रूप में 'शार्दूलशकटम्‌' की समीक्षा कीजिए। 15 अथवा / ०/ श्रमिकों की समस्याओं की दृष्टि से 'शार्दूलशकटम्‌' का मूल्यांकन कीजिए।

Q6.“संकल्पगीति:' में वर्णित राष्ट्रीय चेतना पर प्रकाश डालिए॥ 15 अथवा / ०/ आधुनिक संस्कृत कविता के क्षेत्र में प्रो. पुष्पा दीक्षित के योगदान का मूल्यांकन कीजिए।

Q7.निम्नलिखित में 3 feet ae पर संक्षिप्त टिप्पणियाँ लिखिए : 5x4=20

(क) अच्युतानन्द दास

(ख) हरिनारायण दीक्षित

(ग) मथुरानाथ दीक्षित

(घ) वीरेन्द्र कुमार भट्टाचार्य (ड) केशवचन्द्र

(A) जगन्नाथ पाठक