BSKC-109 · December 2023 · हिन्दी

IGNOU BSKC-109 December 2023 Previous Year Question Paper (हिन्दी)

BSKC-109

Structured previous year question paper for BSKC-109, December 2023 session (Hindi medium).

Questions: 7 · Sections: 1

Verified: 24 Aug 2026

मुद्रित पृष्ठों की संख्या : 5 BSKC-109

सत्रांत परीक्षा

दिसम्बर, 2023

बी.एस.के.सी.-109 : आधुनिक संस्कृत साहित्य

समय : 3 घण्टे अधिकतम अंक : 100

नोट : 6) अन्यथा आवश्यक न होने पर, इस प्रश्नपत्र का

उत्तर संस्कृत या हिन्दी या अग्रेजी किसी एक

भाषा में दीजिए, लेकिन सभी उत्तरों का माध्यम

एक ही होना चाहिए।

(४) सभी प्रश्नों के उत्तर दीजिए।

Q1.निम्नलिखित पद्यों का अनुवाद कीजिए ; 5x2=10

(क) वैदेशिकव्याधशिलीमुखेषु लाजप्रवर्षेष्विव सज्चरन्त;। राष्ट्र निज॑ ये पिपुरत्यमीभ्यो नमो नमो वीरवृषाकपिभ्य:॥ ग्रन्था न यस्यां लिपिपन्ररूपास्ते छात्र विज्ञानमया हि कोषा:। ग्रन्थालयायन्तकि तेन यस्यां स्वयंप्रकाषा विबुधा, न गेहा:॥

(ख) बयं सुपुत्रा: प्रियमातृभूमे: स्वबान्धवैरेव बहिष्कृता: स्म:। उद्धतुमस्मांश्चिर दास्य पढकानास्मदुते को5पि पर; समर्थ:॥ निषीय तोय॑ सरस: पुनश्च संस्थापित: स्याद्धि निजाधिकार;। उद्यम्य सत्याग्रह शस्त्रमेतद्‌ विहाय दास्यं नमयेम सर्वान्‌॥

Q2.निम्नलिखित पद्यों की व्याख्या कीजिए : 10x2=20

(क) अस्यां सदा जाग्रति हन्त तिसस्त्रिमार्गगा निर्व्यभिचारसंगा:।

भागीरथी चामरभारती च स्वातन्यदात्री करुणा च शम्भो;॥

पुत्रीं हिमाद्रिनु सतीमुतेति रेवा नु गंगेति च Acres:

तातस्तदीय: पराम्बिकां तां लक्ष्मीरिति व्याहरति सम धीर:॥

(ख) अज्ञान गाढान्ध तमोनिरस्य ज्ञानप्रकाशेन समुज्ज्वलद्भि:।

लभ्यानि चान्यै: सह दुर्लभानि प्रशासकीयानि पदानि सम्यक्‌॥

सर्वाव्यपत्यानि सुशिक्षितानि भवेयुरेवेत्यवधारणीयम्‌।

शिक्षेव॒ चात्मोनति हेतुरस्ति शिक्षां विना ते पशुभि: समाना;॥

Q3.स्वातन्त्रससम्भवम्‌ के अनुसार विद्या-नगरी के रूप काशी के माहात्म्य का वर्णन कीजिए। 10 सामाजिक चेतना की दृष्टि से 'भीमायनम्‌' महाकाव्य की

Q4.“शतपर्विका' कथा के सामाजिक संदेश का मूल्यांकन कौजिए। 10 “बेटी बचाओ-बेटी पढ़ाओ” कथन के आलोक में 'शतपर्विका' कथा की समोक्षा कीजिए। 208०० बेटी बचाओ-बेटी पढ़ाओ।

Q5.श्रमिकों की समस्या की दृष्टि से "शार्दूलशकटम्‌' का मूल्यांकन कौजिए। 15 आधुनिक संस्कृत नाटक के रूप में 'शार्दूलशकटम्‌' की

Q6.“कतमा कविता अथवा संकल्पगीति' में वर्णित राष्ट्रीय चेतना पर प्रकाश डालिए। 15 आधुनिक संस्कृत कविता के क्षेत्र में प्रो. पुष्पा दीक्षित अथवा प्रो. हर्षदेव माधव के योगदान का मूल्यांकन कीजिए।

Q7.frafafed Fa feet ane पर संक्षिप्त टिप्पणियाँ लिखिए : 5x4=20

(क) परमानन्द शास्त्री

(ख) रेवाप्रसाद द्विवेदी

(ग) लीलाराव दयाल

(घ) जगन्नाथ पाठक (डः) शंकरदेव अवतरे

(च) वीरेन्द्रकुमार भट्टाचार्य