BSKC-111 · December 2025 · हिन्दी

IGNOU BSKC-111 December 2025 Previous Year Question Paper (हिन्दी)

BSKC-111

Structured previous year question paper for BSKC-111, December 2025 session (Hindi medium).

Questions: 4 · Sections: 3

Verified: 24 Aug 2026

बी. ए. (ऑनर्स) संस्कृत (बी. ए. एस. के. एच.)

सत्रांत परीक्षा

दिसम्बर, 2025

बी.एस.के.सी.-111 : वैदिक साहित्य

समय :3 घण्टे अधिकतम अंक : 100

नोट: इस प्रश्न-पत्र में तीन खण्ड हैं। सभी खण्ड अनिवार्य

हैं। खण्डों में दिए गए निर्देशानुसार ही प्रश्नों के उत्तर

दीजिए।

खण्ड-क

(व्याख्या आधारित प्रश्न)

Q1.निम्नलिखित में से किन्हीं दो मंत्रों की व्याख्या कीजिए :

(6) अग्निना रयिमश्नवत्पोषमेव दिवेदिवे। यशसं वीरवत्तमम्‌॥ (४) यस्मिन्ृृच: साम यंजूषि यस्मिन्‌ प्रतिष्ठिता रथनाभाविवारा:। यस्मिश्चत्तं सर्वमोत॑ प्रजानां तन्‍्मे मन: शिवसडझ्जडूल्पमस्तु ॥ जाया पत्ये मधुवर्ती वाच॑ वदतु शन्तिवाम्‌॥ (९) द्वेष्टि श्वश्रूरप जाया रुणद्धि न नाथितो विन्दते मर्डितारमू। अश्वस्येव जरतो वस्न्यस्य नाहं विन्दामि कितवस्य भोगम्‌।

Q2.निम्नलिखित में से किन्हीं दो की व्याख्या कीजिए :

(6) ब्रह्मा देवानां प्रथम: सम्बभूव विश्वस्य कर्त्ता भुवनस्य गोप्ता। स ब्रह्मविद्यां सर्वविद्याप्रतिष्ठामथर्वाय ज्येष्टपुत्राय प्राह ॥ (४) यदा लेलायते ह्ार्चि: सभिद्धे हत्यवाहने। तदाज्यभागावन्तरेणाहुती : प्रतिपादयेत्‌ ॥

(1) एतस्माज्जायते प्राणो मन: सर्वेन्द्रियाणि च। खं वायुर्ज्योतिराप: पृथिवी विश्वस्य धारिणी॥ (४) नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन। यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम्‌॥

खण्ड-ख

(दीर्घ उत्तरीय प्रशन)

Q3.निम्नलिखित में से किन्हीं दो प्रश्नों के उत्तर दीजिए :

(6) अग्नि सूक्‍त के परिप्रेक्ष्य में अग्नि देवता का स्वरूप लिखिए। (४) भूमि सूक्‍त में पर्यावरण संरक्षण और स्थिता के संदर्भो की विवेचना कीजिए।

(61) शिवसंकल्प TAI के आधार पर मन के गुण तथा संकल्पित मन के जीवन पर पड़ने वाले प्रभावों का उल्लेख कीजिए। (69५) मुण्डकोपनिषद्‌ में ब्रह्मा तथा उनके द्वारा सृष्टि की उत्पत्ति का वर्णन कीजिए।

खण्ड-ग

(लघु उत्तरीय प्रश्न)

Q4.निम्नलिखित में से किन्हीं दो पर टिप्पणियाँ लिखिए : वैदिक तथा लौकिक शब्दरूपों में भिन्‍नता

(ii) पद-पाठ के कोई दस नियम

(1) उदात्त स्वर (५) वैदिक तुमुन्‌ प्रत्यय