BSKC-105 · December 2025 · हिन्दी
IGNOU BSKC-105 December 2025 Previous Year Question Paper (हिन्दी)
BSKC-105
Structured previous year question paper for BSKC-105, December 2025 session (Hindi medium).
Questions: 10 · Sections: 3
Verified: 24 Aug 2026
मुद्रित पृष्ठों की संख्या : 4 BSKC-105
बी. ए. (ऑनर्स) संस्कृत
(बी.ए.एस.के.एच.)
सत्रांत परीक्षा
दिसम्बर, 2025
बी.एस.के.सी.-105 : लौकिक संस्कृत साहित्य (नाटक)
समय :3 घण्टे अधिकतम अंक ; 100
नोट: इस प्रश्न-पत्र में तीन खण्ड हैं। सभी प्रश्न आनिवार्य हैं।
खण्ड-क
(व्याख्या आधारित प्रश्न)
Q1.अधोलिखित पद्यांशों की ससंदर्भ व्याख्या कीजिए :
(क) इदार्नी भूमिपालेन कृतकृत्या: कृता: प्रजा:। रामाभिधानं मेदिन्यां शशाड्रमभिषिज्चता ॥ अथवा शत्रुघ्नलक्ष्मणगृहीतघटे5भिषेके छत्रे स्वयं नृपतिना रुदता गृहीते। सम्भ्रान्तया किमपि मन्थरया च कर्णे राज्ञ: शनैरभिहितं च न चास्मि राजा॥
(ख) शान्तमिदमाशमपदं स्फुरति च बाहु; कुत: फलमिहास्य। अथवा भवित्तव्यानां द्वाराणि भवन्ति सर्वत्र॥ अथवा सरसिजमनुविद्धं शैवलेनापि रम्यं मलिनमपि हिमांशोर्लक्ष्म लक्ष्मी तनोति। इयमधिकमनोज्ञा वल्कलेनापि तन््वी 'किमिव हि मुधराणां मण्डनं नाकृतीनाम्॥
(ग) नन्दकुलकालभुजर्गी कोपानलबहुलनीलधूमलताम्। अद्यापि बध्यमानां वध्य: को नेच्छति शिखां मे ॥ अथवा श्यामीकृत्याननेन्दूनरियुवतिदिशां संततै: शोक धूमै: काम मन्त्रिद्यमेभ्यो नयपवनहतं मोहभस्म प्रकीर्य । दश्ध्वा संभ्रान्तपौरद्विजगणरहितान्नन्दवंशप्ररोहा- न्दाह्माभावान्न खेदाज्ज्वलन इव बने शाम्यति क्रोधवह्ि:॥
खण्ड-ख
(लघु उत्तरीय प्रश्न)
Q2.संस्कृत नाट्य साहित्य का परिचय दीजिए।
Q3.नाटक की उत्पत्ति के सिद्धांत का वर्णन कीजिए।
Q4.won fea कहते हैं ? रूपक में भेदों का उल्लेख कीजिए।
Q5.आकाशभाषित और सूत्रधार का लक्षण लिखिए।
Q6.“प्रतिमानाटकम्' पर टिप्पणी लिखिए।
खण्ड-ग
(दीर्घ उत्तरीय प्रश्न)
Q7.“अभिज्ञानशाकुन्तलम्' नाटक के प्रथम अंक का सारांश लिखिए।
Q8.“मुद्राराक्षसम्' नाटक की ऐतिहासिकता का वर्णन कीजिए।10
Q9.नाटकों का विकास किस प्रकार हुआ ? उल्लेख कीजिए।
Q10.निम्नलिखित में से किन्हीं तीन पर टिप्पणियाँ लिखिए :
(क) दुष्यन्त
(ख) विशाखदत्त
(घ) भरतवाक्य